Mrbeansdream's Blog

evergreenlife

10 điều não của trẻ cần để trở thành bộ não thông minh

Posted by mrbeansdream on Tháng Tám 27, 2009

Trong 3 năm đầu đời não bộ sẽ phát triển bằng cách phân chia và sản sinh ra các tế bào thần kinh mới.
Sự sản sinh của các tế bào quyết định bởi số lượng, chất lượng của các liên kết mới được tạo ra giữa các tế bào thần kinh. Nhờ có các liên kết , kết nối mới ( có được khi các giác quan của trẻ hoạt động: thị giác, xúc giác, thính giác, khướu giác, vị giác) các tế bào thần kinh được hướng dẫn thực hiện các chức năng của mình, não bộ được phát triển cả về mặt chất và lượng. Ngược lại , khi các giác quan không hoạt động, thiếu đi các trải nghiệm các tế bào thần kinh không thể kết nối và chết dần.
Nguyên lý hoạt động này của não bộ giúp chúng ta lý giải tại sao cha mẹ và cách nuôi dạy trẻ lại có sức tác động mạnh đến sự phát triển trí tuệ ở trẻ nhỏ.
Càng có nhiều trải nghiệm, các giác quan càng có nhiều tín hiệu để truyền đến các tế bào thần kinh, càng tế bào thần kinh càng phải hoạt động nhiều, càng kết nối mới càng được phát sinh làm số lượng và chất lượng của tế bào não tăng lên.

Như thế, vấn đề trí tuệ, phát triển trí tuệ – vốn dĩ là vấn đề lớn với khả năng quyết định số phận của cả một con người, ảnh hưởng suốt cả cuộc đời lại trở về một vấn đề rất đơn giản là: làm sao tạo ra thật nhiều trải nghiệm mới, tác động đến giác quan của trẻ trên mọi phương diện.
Quá đơn giản phải không? Hoàn toàn nằm trong tay bạn, nếu bạn muốn. 10 điều não bộ yêu cầu phải có là:

Tương tác
Người ta thường nói với nhau là: Thứ nhất, trẻ không biết tương tác thế nào cho đúng cách. Thứ 2: phải mất một thời gian để trẻ sơ sinh phát huy khả năng nghe hay nhìn. Cả hai đều bị bác bỏ bởi kết quả nghên cứu khoa học hôm nay.

Phần lớn trẻ đã có thể hiểu ngay từ khi còn trong trứng nước. Rất nhiều công trình nghiên cứu đã chứng tỏ khả năng này ở trẻ đã hình thành cùng với quá trình phát triển của bào thai. Vì thế, giao lưu với người lớn đối với trí tuệ của trẻ cũng cần thiết như nhưng protein, chất béo hay các vitamins khác. Được giao lưu, trò chuyện có giá trị như một nguồn dinh dưỡng không thể hay thế, quan trọng bậc nhất đối với sự phát triển của trí tuệ . Các trải nghiệm khác nhau sẽ giúp cho não bộ phát triển bằng nhiều cách khác nhau.
Bạn hãy giao tiếp với bé càng nhiều càng tốt, ở mọi lúc mọi nơi mà bạn có thể.

Việc giao tiếp bao gồm giao tiếp mắt, giao tiếp bằng lời nói: hãy ôm bé vào lòng và kể cho bé nghe bạn đã mong đợi sự xuất hiện của bé như thế nào, hát cho bé nghe, hay chỉ đơn giản là chơi với bé trò chơi uh- oà…Nhìn bé thật âu yếm khi nói chuyện với bé…Hãy nhớ ánh mắt trìu mến sẽ làm bé cảm thấy ấm áp và được yêu thương.
Tuy nhiên,cũng nên nhớ rằng, để giao tiếp đạt hiểu quả tốt nhất, hãy giao tiếp khoa học và hợp lý (tức là giaotiếp trên cơ sở hiểu biết mong muốn của trẻ và đúng thời điểm) để tránh gây bất tiện thậm chí stress, ức chế cho trẻ. Có như vậy, các giao tiếp mà bạn thực hiện mới thực sự có hiệu quả cao. Để làm được điều đó cần có những hiểu biết nhất định về tâm sinh lý trẻ sơ sinh cũng như sự nhạy cảm của bạn.( Sẽ được đề cập kỹ hơn tại bài viết Giao tiếp với trẻ sơ sinh: nguyên tắc cơ bản và một số tips đơn giản mà hiệu quả)

Tác động thể chất kích thích các xúc giác.
Vuốt ve, ôm ấp hết sức quan trọng đối với sự phát triển não bộ. Trong tất cả các giác quan, xúc giác là giác quan đầu tiên mà nho do bé cảm nhận được để biết thế nào là tình yêu thương.
Khi được vuốt ve, ôm ấp xúc giác sẽ gửi tín hiệu tới não bộ và kích thích não bộ phát triển( nhờ tạo ra liên kết mới trong não bộ).
Đã có rất nhiều nghiên cứu về tác dụng của massage đối với trẻ sơ sinh.
Massage giúp bé lớn nhanh hơn, làm dịu tinh thần bé và giúp bé phát triển toàn diện tốt hơn. Trẻ được massage thường xuyên hàng ngày sẽ biết bò sớm hơn, ngủ tốt hơn, giảm bớt hội chứng colic-trẻ khóc quấy ban đêm – kéo dài. Trẻ không được sống trong sự vuốt ve ôm áp từ những ngày đầu tiên sẽ không bao giờ phát triển. Hãy nghĩ về điều này. Thực teé, khi nằm trong bụng mẹ, trẻ được “massage” rất thường xuyên do những chuyển động, hoạt động thể chất của người mẹ. Trẻ cần được trải nghiệm với những xúc cảm để phát triển. Xúc giác phát triển là liều dinh dưỡng bổ dưỡngnhất đối với não bộ.

Tùy từng độ tuổi khác nhau cũng như mục đích, có nhiều bài massage đã được áp dụng như một biện pháp cực kỳ hiệu quả để kích thích sự phátt riển của cơ thể trẻ nói chung và não bộ nói riêng ngay từ khi bé được 2 tuần tuổi( Mời xem giới thiệu các bài massage đơn giản tại nhà )

Cảm nhận về một mối quan hệ bền vững.

Công trình nghiên cứu của Dr. Spitz did những năm 1940 đã chứng tỏ trẻ cần được yêu thương và cảm giác tin tưởng đối với cha mẹ- những người có ý nghĩa như chiếc cầu nối giữa bé với một thế giới hoàn toàn mới mẻ. . Ông đã so sánh trẻ với Ông đã ví trẻ nhỏ như một người khách đến thăm một miền đất lạ nơi bé biết nói cũng không hiểu mọi người xung quanh nói gì và cũng không ai nói được ngôn ngữ của bé. Vì thế, trẻ chỉ có thể tồn tại khi trẻ thấy tìm được mối chỗ dựa đáng tin cậy.
Các nghiên cứu gần đây được tiến hành bởi Dr. Megan Gunnar Đại học Minnesota về hormone stress có tên là CORTISOL. Nếu lượng hormone này quá cao hệ thống tiêu hoá, nhịp tim và khả năng suy nghĩ sẽ bị ảnh hưởng. Các nhà nghiên cứu đã thực hiện test trên cơ thể trẻ em để xem when nào lượng hormone này tăng lên và tăng như thế nào?Nếu có sự chăm sóc thương yêu khi bị stress lượng hormone này sẽ giảm xuống.Trong những trường hợp bị stress trẻ sẽ vẫn khóc nhưng lượng hormone trong cơ thể ít hơn cho thấy mức độ stress không quá mạnh.

Nói cách khác, tình yêu thương, một mối quan hệ vững bền có thể bù đắp những kể cả những hoàn cảnh stress nhát. Nếu không sự phát triển kể cả về thể chất lẫn tinh thần đều trở nên còi cọc., Mỗi lẫn trẻ học được một điều gì đó là một lần não bộ phải hoạtđộng với cường độ gấp 7 lần so với bình thường.
Theo Gunnar, não bộ là mục tiêu chính của cortisol. Lượng cortisol thường xuyên tích lũy trong một thời gian dài có thể ảnh hưởng tới sự phát triển của não bộ bao gồm cả khu vực bộ nhớ và gây nên những cảm xúc tiêu cực, chi phối sự tập trung của não bộ. Trực quan sẽ kéo theo cảm xúc, thái độ hành vi ứng xử và phản ứng của các hormone stress. Trạng thái cảm xúc tin tưởng, an bình có quan hệ mật thiết với các giác quan và sự phản hồi từ người chăm sóc trẻ sẽ giúp giảm những phản ứng gây stress.Điều này gắn với sự giảm lượng cortsol trong cơ thể trước những tác nhân có khả năng gây sự sợ hãi đối với bé. Mối quan hệ đáng tin cậy vào thời kỳ đầu này cũng có tác động như một sự bảo vệ, giúp trẻ trong các giai đoạn sau của cuộc sống có thể vượt qua khó khăn để làm chủ các tình thế phức tạp.Trẻ có một quảng thời gian đầu đời yên bình với sự chăm sóc của cha mẹ thường có khả năng làm chủ tình thế và không có những hành động bột phát, không đoán trước được. Sự làm chủ và có khả năng dự đoán được của con người đối với các tình thế khó khăn là yếu tố quan trọng trong việc
Gunnar’s research on neural plasticity đã cho thấy những trải nghiệm trong cuộc sống định hình sự phát triển của não bộ. Lượng cortisol cao ở trẻ sơ sinh thường trùng hợp với sự thiếu khẳng kiểm soát và điều hành hành vi của bản thân
Kết quả nghiên cứu này cũng được các nghiên cứu trên phương diện tâm lý học chứng minh
Tự tin
Có lẽ định nghĩa tốt nhất sự tự tin-seft-esteem là cách mỗi con người cảm nhận và đánh giá về chính bản thân mình một yếu tố cực kỳ quan trọng đối với sự thành đạt và hạnh phúc của bạn.
Các nghiên cứu khoa học cho thấy, trẻ sơ sinh có tâm lý tự tin ( cảm giác được yêu thương, an toàn bên cạnh cha mẹ) sẽ cảm thấy hòa nhập dễ dàng hơn với môi trường xung quanh, giảm stress( yếu tố gây tổn thương các tế bào thần kinh, giảm số lượng và chất lượng của tế bào não bộ), tương tác nhiều hơn với môi trường xung quanh làm cho các tế bào thần kinh sản sinh nhiều hơn và nhanh hơn nhờ có nhiều liên kết mới được tạo lập.
Tự tin hình thành và phát triển song song với quá trình phát triển thể chất và trí tuệ ở trẻ sơ sinh.Nhân cách này hình thành rất sớm ngay từ khi trẻ chào đời. Giai đoạn phát triển quan trọng là giai đoạn từ 0-5 tuổi,giai đoạn định hướng phát triển, trong đó đặc biệt là giai đoạn dưới 2 năm tuổi khi trẻ học cách để thể hiện, làm chủ cảm xúc của mình.
Khác với IQ, sự tự tin hoàn toàn là kết quả của sự chăm sóc và giáo dưỡng của cha mẹ và ảnh hưởng trực tiếp đến các chỉ số thông minh cảm xúc -EQthông minh xã hội- SQ, những chỉ số sẽ quyết định sự thành đạt của bé khi trưởng thành.

Giao tiếp

Trẻ có khả năng giao tiếp từ khi lọt lòng mẹ. Các nhà nghiên cứu thấy rằng lý do để một số trẻ sơ sinh có vấn đề về khả năng ngôn ngữ là do quá trình liên kết cần thiết giữ các tế bào não không thực hiện được bởi quá trình truyền dẫn các âm thanh tiếp nhận được quá chậm.

Các tế bào não bộ chỉ cần đươc liên kết. Càng nghe đượcnhiều từ, càng có nhiều liên kết. Trẻ cần được giao lưu, tương tác với con người xung quanh để phát triển ngôn ngữ và tư duy ngôn ngữ. Trẻ học nói bằng cách nghe từ mới, nghe đi nghe lại từ những người xung quanh. Không có gì có khả năng thúc đẩy ngôn ngữ ở trẻ bằng điều đơn giản này. (LaMorelle, 2001)

Vui chơi:

Vui chơi là nhu cầu thiết yếu để trẻ phát triển. Tất cả đều có thể học qua những trờ chơi, giải trí. Khả năng đầu tiên mà trẻ co thể học được qua đây là khả năng hình tượng hoá. Trẻ có thể tái hiện lại thế giới xung quanh mình. Cha mẹ như những thầy cô giáo đầu tiên của trẻ.Vui chơi giải trí ở trẻ sơ sinh cũng liên quan đến phát triẻn trí tuệ.

Các nghiên cứu khoa học liên quan cũng cho thấy trẻ được vui chơi thường xuyên với cha mẹ là trẻ có trí tuệ phát triển ở mức cao hơn những trẻ nuôi dưỡn trong môi trường đối lập.

To be continued

Các bài viết liên quan

Stress ở trẻ sơ sinh có thể ảnh hưởng đến trí tuệ của bé Phần I, II: Nguyên nhân & cơ chế sản sinh stress ở trẻ sơ sinh

Cách bạn chăm sóc ảnh hưởng đến chỉ số IQ của bé


An thần, giảm stress với GBR – gạo mầm nguyên phôi non
– dinh dưỡng tự nhiên cho não bộ


Hạn chế sử dụng đường tinh luyện – refined sugar sẽ giúp giảm nguy cơ trẻ bị stress

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: